Van diep in de put naar een vrije vogel

Ridwaans laatste bezoek

Een paar dagen voordat wij het verschrikkelijke nieuws kregen, kwam Ridwaan spontaan bij ons langs.
Dat deed hij wel vaker, gewoon even gezellig bij de familie.
Een echte familieman, kun je wel zeggen.

Vanuit onze ogen leed Ridwaan plotseling aan psychische en mentale problemen zoals schizofrenie, praten in zichzelf en waanbeelden.
Vroeger had hij als kind alleen last van woedeaanvallen.
Zo’n situatie, dat iemand zo verward kon zijn, hadden wij nog nooit meegemaakt.

Ridwaans geloof en het zoeken naar hulp

Hij uitte spontaan gedachten over zijn geloof in God, de Koran en de dood.
Even tussendoor, Ridwaan was half Marokkaans en half Nederlands, dus misschien verklaarde dat zijn interesse in de islam en in God, dachten wij toen.
Misschien zocht hij ook een stukje hoop, iets om op te leunen.

Hij bezocht in die periode regelmatig de kerk. Dat was niet direct bij ons bekend, maar we ontvingen dat met open armen. Op het gebied van geloof staan wij voor veel open en wij oordelen niet.

Hij sprak ook woorden over zelfbestraffing en zelfdoding wanneer hij in een waas zat of emotioneel was.
Zijn woorden deden soms denken aan passages uit de Koran of de Bijbel.
Het waren ernstige uitingen, maar daarna beloofde hij ons telkens dat hij hulp kreeg via de instelling waar hij toen woonde.

Daar kreeg hij begeleiding bij onder meer financiële stabiliteit, het afkicken van bepaalde drugs en het leren zelfstandig te wonen.
Ridwaan stond daar positief in, hij had goede moed om stappen te zetten richting een betere toekomst.
Bij ons kon hij helaas geen directe professionele hulp krijgen, omdat hij elders woonde.

De zoektocht naar hulp

Mijn moeder had al verschillende huisartsen en GGZ-begeleiders gebeld voor spoedhulp, omdat ze als moeder goed aanvoelde dat het niet goed ging met haar zoon.
Maar dat had helaas geen effect, tot haar grote pijn en ergernis.
Daarom moest Ridwaan terug naar zijn instelling, waar volgens hen de juiste hulp voor hem beschikbaar was.

Hij gaf zelf aan dat hij het niet erg vond om terug te gaan, en zo brachten we hem op de bus naar de instelling.
Zonder te weten dat dit de laatste keer zou zijn dat we hem zagen, spraken en knuffelden.
Zonder te weten dat Ridwaan in die tijd zijn keuze al had gemaakt.

Ridwaans laatste momenten

In deze periode heeft zich ook afgespeeld dat Ridwaan op het punt stond voor een trein te springen, maar iemand hield hem gelukkig tegen.
Die persoon ben ik eeuwig dankbaar.

Buitenstaanders zagen ook dat hij veel in zichzelf sprak.
Achteraf gezien lijkt het alsof dat laatste bezoek zijn afscheid was.
Misschien voelde Ridwaan zich een last en dacht hij dat hij bij ons geen hulp meer kon krijgen.
Hij heeft daarna iedereen nog een bezoekje gebracht en toen zijn keuze gemaakt.

De nasleep van Ridwaans keuze

Voordat hij terugging, voelden wij als gezin al dat het niet goed ging.
Ook vrienden maakten zich zorgen.
Ik, als zus, wilde hem geen moment uit het oog verliezen.

We zagen hem niet vaak, omdat hij ver weg woonde, dus elk bezoek was extra bijzonder.
Het gezin voelde compleet wanneer hij er was.
Mijn moeder houdt ervan om samen te zijn, te praten, te lachen en te eten.
Met Ridwaan was het altijd gezellig.

Hij was een echte kletser en raadgever, iemand die met open armen ontving.
Hij was niet zo open over zijn privéleven. Ik zag hem als een optimist, iemand die zijn problemen weglachte en anderen niet wilde belasten.
Maar ik voelde dat het niet goed ging. Ik wilde hem juist dichtbij houden, al wist ik niet hoe.

Tijdens zijn laatste bezoek was hij niet meer zijn vrolijke, spontane zelf.
Hij praatte niet meer over muziek of eten. Hij lachte niet meer.
Hij keek alsof hij de moed had verloren, gestrest en uitgeput.

Het afscheid van Ridwaan

Hij postte vreemde dingen op zijn pagina en stuurde verwarde berichten naar mensen.
Hij kwam paniekerig over, had wanen en sprak over ziektes die hij niet had.
Van een fitte jongen van meer dan tachtig kilo, regelmatig in de sportschool, ging hij naar zestig kilo.
Zijn grauwe huid en lege blik vielen mij direct op.

Wat hij zei, laten we liever achterwege, het waren waanbeelden, niet waar.

Soms kwam hij goed over, dan weer verward.
Hij zocht antwoorden bij ons, bij vrienden en zelfs bij vreemden op internet.
Hij sprak met mensen die niet wisten hoe ze met hem om moesten gaan.
Wij wisten het zelf ook niet. We stonden machteloos.

Het onverwachte nieuws

Wat ons het meest raakt, is dat hij ook sprak over toekomstplannen.
Een horecaopleiding, misschien een relatie.
Hij vond verhuizen moeilijk, maar wist dat het nodig was.
Ondanks zijn eenzaamheid had hij wat contacten opgebouwd, ook via de kerk.

Mijn moeder sprak vaak met hem en luisterde ook als hij over de dood begon.
Ikzelf probeerde hem vooral liefde te geven, hem te knuffelen, hem gerust te stellen.
Hij zei dingen die ik niet kon bevatten, zoals dat hij zichzelf van het leven wilde beroven omdat hij dacht een slecht mens te zijn.
Hij beloofde telkens dat hij het niet zou doen, en dat gaf ons hoop.
Ik was toen pas zeventien en wist niet hoe ik hiermee om moest gaan.
Achteraf denk ik dat alleen tijdige professionele hulp hem nog had kunnen redden.

In de nacht van 2 op 3 augustus stonden twee politieagenten bij mijn moeder aan de deur.
Ze dacht eerst aan iets kleins, maar toen kwam het nieuws.
Ridwaan was gevonden op zijn kamer in de instelling.
Hij had zichzelf van het leven beroofd door verhanging.

Mijn moeder zakte schreeuwend in elkaar, sloeg met haar vuisten tegen de muur.
Ze leefde jarenlang in een shocktoestand.

Ik kreeg het bericht van mijn broer via WhatsApp:
“Ze hebben Ridwaan gevonden.”
Ik kon het niet geloven.
Toen mijn moeder me belde, hoorde ik alleen haar huilen.

Ik maakte mijn vader en jongere broertje wakker om het nieuws te vertellen.
We hebben lang stil bij elkaar gezeten, huilend, in ongeloof.

We mochten hem niet meer zien, de kist bleef gesloten.
De laatste keer dat ik mijn broer zag, was toen we hem op de bus zetten.

De herinnering aan Ridwaan

Ridwaan stond altijd voor iedereen klaar.
Hij hield van muziek, van eten, van lachen met zijn broers.
Vrienden omschrijven hem als trouw, warm en oprecht, een man met een hart van goud.

Voor mij was hij een raadgevende knuffelbeer.
Voor mijn jongere broertje een speelkameraad.
Voor mijn moeder haar zonnestraal.

Dat hij deze keuze maakte, kunnen we nog steeds moeilijk bevatten.
Soms doe ik alsof hij gewoon op een lange reis is, tot het besef weer binnenkomt dat hij echt weg is.
Voor altijd, in het paradijs, samen met de rest van onze engelen.

Mijn moeder ervaart na jaren van pijn en woede nu vergeving, al draagt ze het verdriet nog elke nacht met zich mee.

De laatste reflectie

Soms denken we terug aan zijn laatste bezoek.
Hadden we iets kunnen zeggen?
Had hij spijt?
Was dit zijn afscheid?
We weten het niet. Er was geen duidelijke afscheidsbrief.
Wat hij naliet, ging over zelfopoffering, spijt en het zoeken naar rust.
We weten alleen dat hij veel pijn, eenzaamheid en onveiligheid voelde,
en dat hij geen andere uitweg meer zag.